Το αφιέρωμα στον Άγγελο Σικελιανό αποτελεί διοργάνωση του Σχολικού Δικτύου Πολιτισμικών Προγραμμάτων  σε συνεργασία με τα Γραφεία των ΔΙ.Δ.Ε. Α’ και Β’ Αθήνας, Φωκίδας, ΔΙ.Π.Ε. Β’ Αθήνας, Δυτικής Αττικής, στο πλαίσιο του μαθήματος των Ερευνητικών Εργασιών (Projects).
Η εκδήλωση παρακολουθήθηκε αποκλειστικά από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι άγγιξαν σε αριθμό τους 220. Πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 2012 και ώρα 10.30 στο κτήριο του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, στις οδούς 2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου στον Πειραιά.
Το πρόγραμμα πλαισίωσαν η Καθηγήτρια του Τμήματος Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Ρίτσα Φράγκου – Κικίλια και ο ποιητής και σκηνοθέτης Πάνος Κυπαρίσσης, οι οποίοι αναφέρθηκαν στην πορεία του μεγάλου Έλληνα δημιουργού. Έγινε επίσης προβολή της ταινίας «Η Θητεία της Άνοιξης» του κ. Κυπαρίσση, βασισμένης στο ποίημα του Άγγελου Σικελιανού «Στου Όσιου Λουκά το Μοναστήρι» .

Το ολοήμερο αφιέρωμα του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη Νικηφόρο Βρεττάκο πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 στο κτήριο του Ιδρύματος με διεύθυνση 2ας Μεραχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου στον Πειραιά. Η ανακήρυξη του 2012 από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ως «Έτους Νικηφόρου Βρεττάκου», με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου Λάκωνα ποιητή, υπήρξε η αφετηρία για μία αναδρομή στο έργο του, το οποίο λειτουργεί στην εποχή μας ως επίκαιρη υπενθύμιση θεμελιωδών αξιών. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος, μέσω της ποίησης του, στοιχειοθέτησε μία διαχρονική αντίληψη της ανθρώπινης φύσης και ταυτότητας, την οποία παρουσίασαν στο χώρο του Ιδρύματος ορισμένοι από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του πολιτισμού στην εποχή μας, εξερευνώντας τις πολλές πτυχές και προεκτάσεις της πνευματικής του κληρονομιάς.

Από το χαιρετισμό της Προέδρου της Βιβλιοθήκης «ΚΑΙΤΗ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ», κ. Μαριλένας Λασκαρίδου:
Ο  Α. Αινστάϊν έλεγε «Η Μαρία Κιουρί είναι το μόνο διάσημο πλάσμα,  του οποίου το ήθος δεν έχει διαφθαρεί από τη φήμη».  144 χρόνια μετά, απόψε εδώ, θα μιλήσουμε γι’αυτό το πλάσμα,  που γεννήθηκε για να αλλάξει τον κόσμο. Τη μεγάλη κυρία της επιστήμης, και από τους σημαντικότερους ανθρώπους της παγκόσμιας ιστορίας. Η Πολωνή Μαρία Σκλοντόφσκα σπούδασε Φυσική στο Παρίσι με μεγάλες θυσίες, γιατί στην Πολωνία τότε απαγορευόταν να φοιτούν γυναίκες στο Πανεπιστήμιο.
Πλάι στον άνδρα της Πιέρ Κιουρί, διεξάγει πολύχρονες έρευνες μέσα σε άθλιες συνθήκες, πάνω στην ακτινοβολία ορισμένων ορυκτών, που την ονόμασε «ραδιενέργεια».  Ανακαλύπτουν το στοιχείο Πολώνιο και έπειτα το Ράδιο.  Οι χημικοί της εποχής θεωρούσαν την ανακάλυψη του Ραδίου ως τη σημαντικότερη από την εποχή της ανακάλυψης του Οξυγόνου.
Αυτή η λεπτεπίλεπτη γυναίκα,  εργάζεται σκληρά και επεξεργάζεται τόνους υλικού,  για να παρασκευάσει μια ελάχιστη ποσότητα ενός μαγικού στοιχείου, του χλωριούχου ραδίου. Σ’αυτό αφιερώθηκε,  και αυτό στάθηκε μοιραίο για τη ζωή της, καθώς το 1934 πεθαίνει από τις συνέπειες της ραδιενέργειας.
Είναι πολλές οι πρωτιές που κατέκτησε η Μαρία Κιουρί χάρη στην επιστημονική δεινότητα και δραστηριότητά της. Υπήρξε η πρώτη ευρωπαία η οποία πραγματοποίησε διδακτορική διατριβή στις θετικές επιστήμες.  Η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε μαζί με τον άνδρα της Πιέρ Κιουρί με το Νόμπελ Φυσικής για την ανακάλυψη της ραδιενέργειας το 1903. Η πρώτη γυναίκα λέκτωρ και διευθύντρια εργαστηρίου στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.  Το 1911 η  Σουηδική Ακαδημία της απένειμε και δεύτερο βραβείο,  αυτή τη φορά  Νόμπελ Χημείας, για την ανακάλυψη και απομόνωση του καθαρού Ραδίου,  πράγμα που συνέβη για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού (το ίδιο άτομο να τιμηθεί και με δεύτερο Νόμπελ).  Τέλος μεταθανάτια πρωτιά, είναι η μόνη γυναίκα η οποία αναπαύεται στο Πάνθεον, το μαυσωλείο στο οποίο βρίσκονται θαμμένοι οι «μεγάλοι άνδρες» της Γαλλίας!

« [Επιβραβεύουμε] μαζί την προσπάθεια και κυρίως το κέφι αυτών των παιδιών που σε μία δύσκολη εποχή, όπως είναι η δική μας, διαλέγουν να μοχθήσουν για να πουν, για να γράψουν ιστορίες για τον κόσμο που τους περιβάλλει και για τον κόσμο μέσα τους. […] Τα βραβεία μοιράστηκαν] με μόνο κριτήριο την ποιότητα. […] Αυτό το κριτήριο της ποιότητας όμως, μπορώ να πω, αν μιλάμε για παιδιά, αποκτά μια άλλη σημασία. Δεν είναι η ποιότητα του τελειωμένου έργου, είναι η ποιότητα της υπόσχεσης, του υποσχόμενου. Δεν είναι η ποιότητα του απόλυτα δουλεμένου ύφους, αλλά εκείνη της ματιάς και του αγώνα με τις λέξεις που δίνουνε νέα παιδιά. Είναι η επιμονή στο λόγο, στη γλώσσα, στο μοίρασμα του βιώματος μέσα απ’ το μύθο, μέσα απ’ τη λογοτεχνία λοιπόν, μια επιμονή πιο πολύτιμη από ποτέ σήμερα…»

Απόσπασμα από το σκεπτικό βράβευσης της Προέδρου της Κριτικής Επιτροπής, Επίκουρης Καθηγήτριας τμ. Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. και Κριτικού Λογοτεχνίας, κ. Τιτίκας Δημητρούλια.

(Β΄, Γ΄ τάξεις Λυκείου) Ομάδα: 60 – 80 μαθητές, διάρκεια 90΄
Εισηγητής: Γιώργος Γραμματικάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης

«Τα άστρα και το φως τους συνοδεύουν από πολύ παλιά την ανθρώπινη παρουσία πάνω στην Γη. Υπήρξαν πηγή μύθων , αποτέλεσαν έμπνευση για καλλιτέχνες και ποιητές. Ακόμη όμως και αν οι ποιητές αδιαφορούν, η γλώσσα των άστρων – που είναι το φως τους – συνθέτει ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα. Οι σελίδες του συνεχώς αποκρυπτογραφούνται. Δεν φαίνεται όμως να έχουν τελειωμό, και ολοένα αποκαλύπτονται καινούργιες»

Γιώργος Γραμματικάκης,  Η αυτοβιογραφία του φωτός

«Τα άστρα δεν είναι ίδια για όλους τους ανθρώπους. Γι’ αυτούς που ταξιδεύουν, τα άστρα είναι οδηγοί. Για άλλους, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μικρά φωτάκια. Για κείνους όμως που είναι σοφοί, τα άστρα είναι προβλήματα».

Antoine de Saint- Exupéry, Ο Μικρός Πρίγκιπας

Εισηγήτρια: Αιμιλία Καραλή, Συγγραφέας, Φιλόλογος, Δρ. Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Ημερομηνία: Πέμπτη 27 Οκτωβρίου 2011
Χώρος: Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου, Πειραιάς

Πέρασαν 71 χρόνια από τότε που ο ελληνικός λαός ξεκίνησε την αντίστασή του εναντίον των δυνάμεων του Άξονα. Πρώτα, υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία του εναντίον των φασιστικών ιταλικών δυνάμεων και μετά την εισβολή των γερμανικών ναζιστικών δυνάμεων, την άνοιξη του 1941, οργανώνει ένα από τα μαζικότερα αντιστασιακά κινήματα στον κόσμο που οδήγησε στην απελευθέρωσή του, τον Οκτώβριο του 1944.
Ο αγώνας αυτός επιβεβαίωσε μια παραδομένη ιστορική αλήθεια: όταν παλεύει κανείς με την ψυχή του, όταν αγωνίζεται για το δίκαιο, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία  όσο μεγάλα είναι τα εμπόδια, όσες θυσίες κι αν απαιτηθούν, όσος χρόνος και αν περάσει  στο τέλος θα νικήσει.
Ο πόλεμος όμως δεν είναι κάτι που προσπερνάται με την ευκολία των λόγων και την ασφάλεια της ειρηνικής ζωής που συχνά αποδεικνύεται πρόσκαιρη ή μήτρα νέων πολέμων. Τα 80 εκατομμύρια νεκροί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι τεράστιες υλικές απώλειες αλλά κυρίως το ρήμαγμα της ανθρώπινης ζωής σφράγισε έναν πολιτισμό που θαύμαζε τον εαυτό του για την πρόοδο και τις κατακτήσεις του. Στον πόλεμο, σε κάθε πόλεμο δεν υπάρχουν νικητές και νικημένοι. Υπάρχει η ήττα της ανθρωπιάς, η ψυχική, η ηθική, η πολιτιστική και η σωματική ταπείνωση, η εξαγρίωση και ο διχασμός, η αντιπαλότητα και η έχθρα.
Φαίνεται όμως ότι δεν διδαχτήκαμε όσα έπρεπε από εκείνον τον πόλεμο. Εκατοντάδες επακολούθησαν, νέοι κυοφορούνται. Και το ακόμη τραγικότερο. Το φάντασμα του νεοναζισμού πλανιέται ξανά σε όλο τον κόσμο. Η ανεργία, η οικονομική κρίση, η ανασφάλεια για το μέλλον εθνών και ανθρώπων, ο καθημερινός ρατσισμός και η ιστορική άγνοια επωάζουν ξανά «το αυγό του φιδιού» για να θυμηθούμε την ομότιτλη ταινία του Ί. Μπέργκμαν που αναφέρεται στη γέννηση του ναζισμού στη Γερμανία του Μεσοπολέμου. Η ιστορία προειδοποιεί όχι μέσα από τις σελίδες ενός σχολικού εγχειριδίου, όπου ασφυκτιά, πλήττει και ξεχνιέται την επομένη της εξέτασής της. Προειδοποιεί με το να είναι καθημερινά παρούσα  στις σκέψεις, στις επιλογές μας, στον τρόπο με τον οποίο στοχαζόμαστε για τον εαυτό μας και τον διπλανό μας, για την Ελλάδα και τον κόσμο.
Χρειάζεται λοιπόν σήμερα να «ξαναδιαβάσουμε» την ιστορία μας. Να δούμε τις νίκες και της ήττες της ανθρωπιάς και της ελευθερίας και να θέσουμε τους όρους εκείνους που θα συμβάλλουν σε ένα ευτυχισμένο μέλλον για την ανθρωπότητα. Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μια επέτειος για να κάνουμε σχολική γιορτή. Είναι αφορμή για να σκεφθούμε και να πάρουμε αποφάσεις που αφορούν την ίδια μας τη ζωή. Και μια ευτυχισμένη ζωή σημαίνει ελεύθερη ζωή και η κατάκτησή της απαιτεί ψυχή δυνατή.

Το πρόγραμμα παρακολούθησαν οι τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου των Εκπαιδευτηρίων Διαμαντόπουλου.

Εισηγητής: Βασίλειος Μαρκεζίνης, Ακαδημαϊκός
Ημερομηνία: Δευτέρα 24 Οκτωβρίου 2011
Χώρος: Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου

Μια ομιλία που συνοδεύεται από διαφάνειες και αποσπάσματα σε video από σημαντικές όπερες που θα δώσουν στους μαθητές μια πρώτη ευκαιρία να γνωρίσουν μεγάλα έργα του ανθρώπινου πνεύματος. Ως δεύτερο σκοπό η ομιλία θα έχει να δείξει στους μαθητές πώς να βλέπουν και να ακούνε κλασικά δημιουργήματα ανακαλύπτοντας πτυχές που το απαίδευτο μάτι και αυτί δεν βλέπει ή ακούει. Το τελικό συμπέρασμα θα δείξει ότι μέσα από την τέχνη μπορούμε να ευαισθητοποιήσουμε την ανθρώπινη φαντασία και να δείξουμε την αιώνια σημασία αξιών όπως η αγάπη, η ισότητα, η δικαιοσύνη και η συγχώρεση.

Έργα που παρουσιάστηκαν και αναλύθηκαν:
1.    3η Μαΐου 1808, 1814, Μουσείο Πράδο, Μαδρίτη
Στις 3 Μαΐου του 1808 εκτελέστηκαν μαζικά περίπου 400 Ισπανοί πολίτες από τα γαλλικά στρατεύματα, οδηγώντας σε μία γενικευμένη ισπανική εξέγερση.
Του Φρανθίσκο Γκόγια
2.    Η έκσταση της Αγίας Θηρεσίας του Μπερνίνι, Σάντα Μαρία ντε λα Βιτόρια (παρεκκλήσι Κορνάρο), Ρώμη
3.    Ντον Τζιοβάνι του Μότσαρτ (αποσπάσματα από την όπερα)

Το πρόγραμμα παρακολούθησαν 150 μαθητές των τάξεων Β’ και Γ’ Λυκείου της Ελληνογαλλικής Σχολής Πειραιά «Ο Άγιος Παύλος», της Ελληνογαλλικής Σχολής Πειραιά “Jeanne d’Arc” και του Ραλλείου Λυκείου Θηλέων Πειραιά.

Εισηγητής: Κωνσταντίνος Στάικος, Αρχιτέκτονας, Ιστορικός του Βιβλίου
Ημερομηνία: Δευτέρα 17 Οκτωβρίου 2011
Χώρος: Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου, Πειραιάς

Η πιο σημαντική ιδιωτική βιβλιοθήκη ως τα χρόνια της κλασικής εποχής, και όχι μόνο, ήταν του Αριστοτέλη. Το υλικό αυτό θησαύρισε για να ικανοποιήσει τις πνευματικές του ανησυχίες από τα χρόνια που μαθήτευε στην Ακαδημία του Πλάτωνα και συνέχισε να το εμπλουτίζει έχοντας την αμέριστη υποστήριξη, οικονομική και άλλη, του μαθητή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η βιβλιοθήκη που συγκρότησε αποτέλεσε το κατεξοχήν εργαλείο της Περιπατητικής Σχολής, καθώς μετά το θάνατό του, περιήλθε στην κατοχή του μαθητή του Θεόφραστου, και πολλαπλασιάστηκε με νέα αποκτήματα. Ποιά ήταν ὅμως η έκτασή της και οι θεματικές ενότητες που την συνέθεταν;
Ποιός υπήρξε κληρονόμος της μετά το θάνατο του Θεόφραστου; Πώς περιήλθε στα χέρια ενός φαντασμένου φιλόβιβλου; Ποιός μετέφερε τη συλλογή στη Ρώμη; Τί ρόλο έπαιξε στους εκεί πνευματικούς κύκλους; Τι απέγινε και ποιός ανέλαβε την έκδοση των «εσωτερικών» συγγραμμάτων του;

Video από την ομιλία του συγγραφέα Στέλιου Ράμφου με τίτλο «Μύηση στο φως: Ο πλατωνικός μύθος του σπηλαίου και το διαχρονικό του μήνυμα», που πραγματοποιήθηκε στο «Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη», 2ας Μεραρχίας 36 και Ακτής Μουτσοπούλου την Πέμπτη, 31 Μαρτίου 2011.

Video δραστηριοτήτων του Ιδρύματος για την περίοδο 2008 – 2009, το οποίο προεβλήθη για πρώτη φορά κατά την παρουσίαση του έργου του Ιδρύματος στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά στον πολυχώρο «Απόλλων» την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2009.